Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σηματοδότησε την αποχώρηση της χώρας από βασικούς διεθνείς οργανισμούς που ασχολούνται με την κλιματική αλλαγή, ανάμεσά τους η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) και η Σύμβαση-Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC).
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, οι ΗΠΑ αποχωρούν συνολικά από 66 διεθνείς φορείς, σε διάφορους τομείς πολιτικής. Οι κινήσεις που αφορούν το κλίμα εκτιμάται ότι θα περιορίσουν αισθητά τον ρόλο της Ουάσιγκτον στην αντιμετώπιση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και θα μειώσουν την παγκόσμια επιρροή των συγκεκριμένων οργανισμών.
Η αποχώρηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της δεύτερης θητείας Τραμπ, η οποία περιλαμβάνει χαλάρωση των περιορισμών στη ρύπανση, στήριξη των ορυκτών καυσίμων και την απόφαση, ήδη από τον Ιανουάριο του 2025, να ξεκινήσει η μονοετής διαδικασία εξόδου των ΗΠΑ από τη Συμφωνία των Παρισίων του 2015.
Μπλοκαρισμένες συνδέσεις στο δίκτυο φρενάρουν τις ΑΠΕ στην Ευρώπη
Το πλαίσιο και οι αντιδράσεις
Η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε διεθνές επίπεδο. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ και ειδικός απεσταλμένος για το κλίμα επί κυβέρνησης Μπάιντεν, Τζον Κέρι, χαρακτήρισε την κίνηση «δώρο στην Κίνα» και «αυτογκόλ στη διεθνή σκηνή», υποστηρίζοντας ότι επιτρέπει σε χώρες και ρυπαντές να αποφύγουν τις ευθύνες τους.
Την ίδια ώρα, ο εκτελεστικός γραμματέας της UNFCCC, Σάιμον Στιλ, μίλησε για «κολοσσιαίο λάθος» που θα αφήσει τις ΗΠΑ λιγότερο ασφαλείς και λιγότερο ευημερούσες, προειδοποιώντας ότι η υποχώρηση από την επιστημονική συνεργασία θα πλήξει την οικονομία, τις θέσεις εργασίας και το βιοτικό επίπεδο, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα εντείνονται.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του επιτρόπου για το κλίμα Βόπκε Χούκστρα, χαρακτήρισε την απόφαση «λυπηρή και ατυχής», τονίζοντας ότι οι Βρυξέλλες θα συνεχίσουν να στηρίζουν την διεθνή κλιματική έρευνα. Από το Βερολίνο, ο Γερμανός υπουργός Περιβάλλοντος Κάρστεν Σνάιντερ σημείωσε ότι οι ΗΠΑ «στέκονται μόνες τους» στο ζήτημα του κλίματος, τη στιγμή που άλλες χώρες δεσμεύονται για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης στον 1,5 βαθμό Κελσίου.
Η ΕΕ μειώνει δασμούς στα λιπάσματα για να ξεμπλοκάρει τη συμφωνία Mercosur
Τι αλλάζει διεθνώς και τι ακολουθεί
Η αποχώρηση των ΗΠΑ από την UNFCCC σημαίνει ότι η χώρα εγκαταλείπει τον θεσμικό πυρήνα του ΟΗΕ που συντονίζει τις ετήσιες διασκέψεις COP και την προσπάθεια για όλο και πιο φιλόδοξους στόχους μείωσης εκπομπών. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι απουσίαζαν ήδη από τις τελευταίες συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν πέρυσι στη Βραζιλία.
Σε επίπεδο επιστήμης, η έξοδος από την IPCC περιορίζει τη δυνατότητα των ΗΠΑ να επηρεάζουν τις αξιολογήσεις στις οποίες βασίζονται κυβερνήσεις παγκοσμίως. Η επόμενη μεγάλη έκθεση της IPCC, που αναμένεται το 2029, βρίσκεται ήδη υπό σκιά, καθώς έχουν προηγηθεί απολύσεις και κλείσιμο προγραμμάτων σε ομοσπονδιακές υπηρεσίες και αποκλεισμοί Αμερικανών επιστημόνων από προπαρασκευαστικές διαδικασίες.
Πυρκαγιές: ο αόρατος κίνδυνος μετά τις φλόγες και η έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες
Υποστηρικτές της απόφασης, όπως ο Ντάρεν Μπακστ του Competitive Enterprise Institute, υποστηρίζουν ότι η αποχώρηση θα απελευθερώσει τις ΗΠΑ από πολιτικές που αυξάνουν το ενεργειακό κόστος. Κριτικοί, όμως, προειδοποιούν ότι η αποχώρηση ΗΠΑ από ΟΗΕ για το κλίμα αφήνει κενό ηγεσίας και δίνει πλεονέκτημα σε ανταγωνιστές, ιδιαίτερα στην κούρσα της καθαρής τεχνολογίας.
Το αν και πώς θα μπορούσε μια μελλοντική αμερικανική κυβέρνηση να επιστρέψει στους διεθνείς κλιματικούς θεσμούς παραμένει ανοιχτό. Νομικοί κύκλοι διαφωνούν για το αν απαιτείται νέα έγκριση της Γερουσίας, αν και πρώην διαπραγματευτές εκτιμούν ότι υπάρχουν δρόμοι επανένταξης. Προς το παρόν, η αποχώρηση ΗΠΑ από ΟΗΕ για το κλίμα διαμορφώνει ένα νέο, πιο αβέβαιο τοπίο για τη διεθνή συνεργασία απέναντι στην κλιματική κρίση.