Η έκθεση UNEP Emissions Gap 2025 εξετάζει το χάσμα ανάμεσα στις υφιστάμενες δεσμεύσεις των χωρών και τη μείωση εκπομπών που απαιτείται για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης. Δημοσιεύτηκε πριν από την COP30, που θα πραγματοποιηθεί στην Μπελέμ της Βραζιλίας, συγκεντρώνοντας κυβερνήσεις, ειδικούς και οργανισμούς.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι σημερινές δεσμεύσεις μειώνουν μεν οριακά την προβλεπόμενη άνοδο της θερμοκρασίας, όμως ο πλανήτης εξακολουθεί να οδεύει προς αύξηση περίπου 2,8°C μέσα στον αιώνα. Αν εφαρμοστούν πλήρως οι εθνικά καθορισμένες συνεισφορές (NDCs), η άνοδος εκτιμάται μεταξύ 2,3°C και 2,5°C. Αν εφαρμοστούν μόνο υφιστάμενες πολιτικές, η πρόβλεψη ανεβαίνει στους 2,8°C.
Το 2024, η αντίστοιχη πρόβλεψη κυμαινόταν μεταξύ 2,6–2,8°C για πλήρη εφαρμογή των δεσμεύσεων και 3,1°C με τα τότε δεδομένα.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, σχολίασε ότι η πρόοδος «δεν είναι αρκετή» και ότι τα σημερινά σχέδια εξακολουθούν να οδηγούν σε «κλιματική κατάρρευση».
Reuters: Η ExxonMobil απειλεί να αποχωρήσει από την ΕΕ λόγω νέου νόμου βιωσιμότητας
Το πλαίσιο της έρευνας και των δεσμεύσεων
Μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2025, μόλις 60 συμβαλλόμενα μέρη στη Συμφωνία των Παρισίων —μερίδιο 63% των παγκόσμιων εκπομπών— είχαν υποβάλει ή ανακοινώσει NDCs για το 2035.
Η έκθεση αποδίδει μέρος της μικρής βελτίωσης σε μεθοδολογικές αλλαγές. Όπως τονίζεται, με την επίσημη αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία τον Ιανουάριο, η συνολική πρόοδος θα «εξαϋλωθεί» κατά περίπου 0,1°C, με αποτέλεσμα οι δεσμεύσεις να έχουν «ελάχιστα μετακινήσει τον δείκτη».
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η υπέρβαση του ορίου του 1,5°C είναι πλέον σχεδόν βέβαιη μέσα στην επόμενη δεκαετία. Επιθετικές παρεμβάσεις μπορούν να καθυστερήσουν την υπέρβαση, όχι να την αποτρέψουν.
Η εκτελεστική διευθύντρια του UNEP, Ίνγκερ Άντερσεν, τόνισε ότι οι χώρες έχουν επιχειρήσει τρεις φορές να ευθυγραμμίσουν τις δεσμεύσεις τους με τους στόχους του Παρισιού και «κάθε φορά βρίσκονται εκτός στόχου». Παρά την πρόοδο, είπε, απαιτούνται «πρωτοφανείς μειώσεις εκπομπών» σε ένα ολοένα πιο δύσκολο γεωπολιτικό πλαίσιο.
Σύμφωνα με την έκθεση UNEP Emissions Gap 2025, υπάρχουν διαθέσιμες λύσεις: από την ταχεία ανάπτυξη φθηνών ανανεώσιμων πηγών έως τη μείωση των εκπομπών μεθανίου.
Ισραήλ: Πρόταση της Energean για αγωγό φυσικού αερίου με Κύπρο
Η θέση της Ευρώπης
Η Ευρωπαϊκή Ένωση στοχεύει σε μείωση καθαρών εκπομπών τουλάχιστον 55% από τα επίπεδα του 1990 έως το 2030, και σε 66–72% έως το 2035.
Οι μεγαλύτεροι εκπομποί συνολικά είναι η Κίνα, οι ΗΠΑ, η Ινδία, η ΕΕ, η Ρωσία και η Ινδονησία. Από αυτούς, μόνο η ΕΕ μείωσε τις εκπομπές το 2024, κατά 2,1%.
Υπό τις τρέχουσες πολιτικές, έως το 2035 οι εκπομπές των G20 αναμένεται να υποχωρήσουν κατά 2 γιγατόνους CO₂eq σε σχέση με το 2030. Η Κίνα προβλέπεται να συμβάλει περισσότερο στη μείωση, ακολουθούμενη από την ΕΕ.
Η UNEP εκτιμά ότι η ΕΕ είναι «πιθανό» να επιτύχει τους στόχους της με τις υφιστάμενες πολιτικές, μαζί με Κίνα, Ινδία, Τουρκία και Μεξικό.
Η ΕΕ εξετάζει χαλάρωση του κλιματικού στόχου για το 2040 λόγω χαμηλής απορρόφησης CO₂ από τα δάση
Σοκαριστικά αλλά αναμενόμενα τα αποτελέσματα
Η Κλερ Σάκια, από το Nature Conservancy, χαρακτήρισε την έκθεση «σοκαριστική αλλά αναμενόμενη», υπογραμμίζοντας ότι η COP30 πρέπει να αποτελέσει στιγμή επίλυσης προβλημάτων.
Ο Τζάσπερ Ινβέντορ, από τη Greenpeace International, ζήτησε ενίσχυση των δεσμεύσεων. Επισήμανε ότι, παρά τις προειδοποιήσεις για υπέρβαση του 1,5°C, οι στρατηγικές για το 2035 δεν έχουν κλείσει το χάσμα φιλοδοξίας.
Το 2024 καταγράφηκε έτος ρεκόρ για παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές. Ο Γκουτέρες κάλεσε κυβερνήσεις και εταιρείες να αξιοποιήσουν τη δυναμική και να τριπλασιάσουν τις ΑΠΕ, να διπλασιάσουν την ενεργειακή αποδοτικότητα έως το 2030, να αναπτύξουν σύγχρονα δίκτυα και μεγάλους αποθηκευτικούς χώρους, καθώς και να σταματήσουν νέες επενδύσεις σε άνθρακα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Παπασταύρου: «Η Ελλάδα συνδιαμορφώνει την ενεργειακή στρατηγική της ευρύτερης περιοχής»
Ο Ινβέντορ τόνισε ότι η μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα κινείται «πολύ αργά» και κάλεσε τις χώρες της G20 —ιδίως τις ανεπτυγμένες— να ηγηθούν του μετασχηματισμού, αρχής γενομένης από την COP30, όπου πρέπει να συμφωνηθεί σχέδιο επίσπευσης δράσης.
Η επόμενη περίοδος θεωρείται κρίσιμη. Με τις τρέχουσες πολιτικές να απέχουν από την απαιτούμενη κλίμακα, η έκθεση UNEP Emissions Gap 2025 καταγράφει ότι το παράθυρο για να παραμείνει η υπερθέρμανση κοντά στον στόχο του 1,5°C στενεύει ταχύτατα — αφήνοντας κυβερνήσεις και αγορές αντιμέτωπες με δύσκολες αποφάσεις.