Η Ελλάδα βρίσκεται πολύ πίσω στην ανακύκλωση, με περίπου 79% των αστικών απορριμμάτων να καταλήγουν σε χώρους ταφής. Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν από τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών Ανακύκλωσης και Ανάκτησης Ενέργειας (ΣΕΠΑΝ), αναδεικνύοντας μια στασιμότητα που επιμένει παρά τις δαπάνες δισεκατομμυρίων σε υποδομές και καμπάνιες.
Σύμφωνα με την πρόεδρο του ΣΕΠΑΝ, Λένα Μπέλση, τα ποσοστά ανακύκλωσης στη χώρα μόλις αγγίζουν το 17%, ένα από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη. Οι πόλεις έχουν γεμίσει κάδους για κάθε είδους υλικό -από πλαστικά και μέταλλα μέχρι χαρτί, οργανικά, ρούχα και παπούτσια -ακόμη και σημεία συλλογής μπαταριών ή ηλεκτρικών συσκευών. Την ίδια ώρα, η πρόοδος μένει πίσω.
Ρεκόρ 3,26 δισ. δολαρίων από το Green Climate Fund για «πράσινα έργα»
Γιατί η ανακύκλωση δεν απογειώνεται
Η Μπέλση αναφέρει δύο βασικούς λόγους για αυτή την υστέρηση.
Ο πρώτος αφορά την απουσία αντικινήτρων. Όπως λέει, «η ταφή είναι η πιο εύκολη και φθηνή λύση στην Ελλάδα». Το τέλος ταφής παραμένει χαμηλό, στα 35 ευρώ ανά τόνο, πολύ κάτω από χώρες όπως η Ιταλία, όπου η χρέωση ξεπερνά τα 100 ευρώ. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, το υψηλό κόστος ταφής λειτούργησε ως μοχλός πίεσης υπέρ της ανακύκλωσης. Στην Ελλάδα όχι.
Ο δεύτερος λόγος αφορά τη νοοτροπία των πολιτών. «Οι πολίτες βγάζουν τα σκουπίδια έξω από το σπίτι τους και νομίζουν ότι εξαφανίζονται», λέει. Κι όμως, η ταφή «προκαλεί μεγάλη ζημιά στο περιβάλλον».
Σταύρος Παπασταύρου: «Το μεγάλο έργο της γενιάς μας είναι ο Εύρυτος»
Αττική: το μεγάλο αδιέξοδο
Η κατάσταση είναι χειρότερη στην Αττική, που συγκεντρώνει περίπου τον μισό πληθυσμό της χώρας. Η διαχείριση απορριμμάτων εδώ παραμένει χρόνιο και δύσκολο πρόβλημα.
Η χωματερή στη Φυλή λειτουργεί πάνω από δύο δεκαετίες και δέχεται περίπου το 90% των απορριμμάτων της Αττικής. Το όριό της έχει φτάσει και πλέον θεωρείται περιβαλλοντική και κοινωνική απειλή. Όπως λένε όσοι βρίσκονται εκεί, οι νέες μονάδες αξιοποίησης καθυστερούν, δημιουργώντας κίνδυνο μελλοντικής κρίσης.
Ο ρυθμός ανακύκλωσης στην Αττική εκτιμάται γύρω στο 15%, πολύ χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. «Αν δεν λυθεί το πρόβλημα της Αττικής, όσες προσπάθειες κι αν γίνουν αλλού δεν αρκούν για να αλλάξει συνολικά η εικόνα της χώρας», σημειώνει η Μπέλση.
Οι Scania, Volvo και Daimler πιέζουν τις Βρυξέλλες για χαλάρωση στους στόχους εκπομπών CO₂
Τα επιτυχημένα παραδείγματα
Η Τήλος ξεχωρίζει ως πρότυπο κυκλικής οικονομίας. Μέσω διαλογής στην πηγή, επαναχρησιμοποίησης και κομποστοποίησης, φτάνει σε ανακύκλωση άνω του 85%. Παρόμοια, αλλά μικρότερης κλίμακας προγράμματα λειτουργούν πιλοτικά σε Αντίπαρο, Αλόννησο, Πάρο και Νάξο.
Ωστόσο, αυτές οι νησιωτικές εξαιρέσεις δεν αρκούν για να αλλάξουν τη συνολική εικόνα.
Τι χρειάζεται στη συνέχεια
Για να αυξηθούν οι εθνικές επιδόσεις στην ανακύκλωση, ο ΣΕΠΑΝ ζητά:
- απλούστερες και ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης για μονάδες ανακύκλωσης
- αυστηρότερους ελέγχους στη συμμόρφωση των επιχειρήσεων
- αυστηρότερες κυρώσεις σε όσους δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους
Η ΕΕ έχει θέσει στόχο ανακύκλωσης 70% έως το 2030. Σήμερα, η Ελλάδα απέχει πολύ. Αν δεν αλλάξει το μοντέλο διαχείρισης -με την ανακύκλωση σε κεντρικό ρόλο -η ταφή θα παραμείνει κυρίαρχη και το περιβαλλοντικό κόστος θα αυξάνεται.