Στην πλήρη εξάλειψη της επιβάρυνσης που άφησε πίσω της η ενεργειακή κρίση στοχεύει το επιχειρησιακό πλάνο που παρουσίασε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κινητοποιώντας τρία χρηματοδοτικά εργαλεία συνολικού ύψους 5 δισ. ευρώ. Η λιανική τιμή στο ρεύμα κατέγραψε άνοδο κοντά στο 50% σε σύγκριση με το 2019, ακολουθώντας την ευρωπαϊκή τάση. «Προσπαθούμε σε τρία χρόνια να σβήσουμε αυτή την αύξηση και να γυρίσουμε στα επίπεδα προ της κρίσης», δήλωσε ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου κατά την εξειδίκευση του σχεδίου. Η κυβερνητική παρέμβαση απλώνεται σε ολόκληρη την αλυσίδα διαμόρφωσης των τιμολογίων, από τη χονδρεμπορική αγορά και την ευστάθεια του δικτύου μέχρι τις επιδοτήσεις ΑΠΕ, το περιθώριο προμήθειας και τους φόρους. Όλα αυτά τα κόστη μαζί είχαν οδηγήσει τη μέση χρέωση στα 23,7 λεπτά ανά κιλοβατώρα κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Πόροι για την ανατροπή αυτής της συνθήκης προέρχονται από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων με 2,3 δισ. ευρώ, καθώς και τα 600 και πλέον εκατομμύρια ευρώ της ρήτρας διαφυγής.
Ανάπτυξη ΑΠΕ και νέοι διαγωνισμοί αποθήκευσης
Η διείσδυση των πράσινων πηγών ενέργειας αποδεδειγμένα συγκρατεί τις χονδρεμπορικές τιμές, επιτρέποντας στη χώρα να διατηρεί χαμηλότερο κόστος ρεύματος από τις γειτονικές αγορές. Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο θα δώσει τον ρυθμό για τη συνέχεια των έργων. Το ουσιαστικότερο βήμα αφορά την αποθήκευση ενέργειας. Οι μπαταρίες προσφέρουν εφεδρείες και ισορροπία στο σύστημα με πολύ χαμηλότερο λειτουργικό κόστος. Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει ότι οι μονάδες αποθήκευσης θα φτάσουν το 1 GW έως τα τέλη του 2026, το 1,5 GW το 2027, τα 3 με 4 GW στα τέλη του 2028 και τελικά τα 5 έως 7 GW το 2030.
Η ταχεία υλοποίηση στηρίζεται σε 400 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και 200 εκατ. ευρώ από τη ρήτρα διαφυγής. Αυτά τα 200 εκατομμύρια σπάνε σε τέσσερα σκέλη. Προβλέπονται 50 εκατ. ευρώ για παροχές Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης με ή χωρίς φωτοβολταϊκά και 50 εκατ. ευρώ για την αυτοκατανάλωση μη οικιακών καταναλωτών. Τα υπόλοιπα 100 εκατ. ευρώ οδηγούνται σε ανταγωνιστικές διαδικασίες για μεγάλα έργα, μοιρασμένα ανάμεσα σε μπαταρίες εγκατεστημένες σε σταθμούς ΑΠΕ και σε αυτόνομες μονάδες.
Νησιωτικές διασυνδέσεις και μείωση χρεώσεων ΥΚΩ
Στον νησιωτικό χώρο, το Ταμείο Απανθρακοποίησης κατευθύνει 1,1 δισ. ευρώ σε ηλεκτρικές διασυνδέσεις και γραμμές μεταφοράς. Την ίδια ώρα, 200 εκατ. ευρώ προορίζονται για φράγματα και ταμιευτήρες, 970 εκατ. ευρώ για συνδυαστικά έργα ΑΠΕ με αποθήκευση για αυτοκατανάλωση και 56 εκατ. ευρώ για υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Στο κομμάτι των νησιωτικών ανανεώσιμων πηγών, κεφάλαια 476 εκατ. ευρώ θα χρηματοδοτήσουν φωτοβολταϊκά ισχύος 316 MW με αποθήκευση 295 MW. Οι επιδοτήσεις κυμαίνονται από 32% έως 54% και αφορούν νοικοκυριά, κτίρια του τριτογενούς τομέα, εταιρείες ύδρευσης, αγρότες και περιφερειακά αεροδρόμια. Κι όμως, το πιο άμεσο όφελος για τα νοικοκυριά θα αποτυπωθεί στους λογαριασμούς μέσα από τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας. Με κρατική ένεση 200 εκατ. ευρώ στον ειδικό λογαριασμό, οι χρεώσεις ΥΚΩ μειώνονται κατά 50% από τις αρχές του 2027 για τους οικιακούς καταναλωτές.
Αντιμετώπιση ρευματοκλοπών και σταθερά τιμολόγια
Οι ρευματοκλοπές αφαιρούν κάθε χρόνο 450 εκατ. ευρώ από τις τσέπες των συνεπών πολιτών. Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος εξήγησε ότι η εγκατάσταση των έξυπνων μετρητών αρχίζει να περιορίζει αυτή την πληγή, δεδομένου ότι τα δύο τρίτα της κατανάλωσης ελέγχονται πλέον μέσω τηλεμέτρησης. Στο πεδίο των ληξιπρόθεσμων οφειλών, το νέο πλαίσιο φέρνει ειδική επισήμανση των συστηματικών οφειλετών για να εξορθολογιστεί η συμπεριφορά στην αγορά. Ταυτόχρονα, τα σταθερά μπλε τιμολόγια κερδίζουν σταθερά έδαφος έναντι των πράσινων, με τον υφυπουργό να χαρακτηρίζει ιδιαίτερα θετική τη σχετική εμπορική κίνηση της ΔΕΗ.
Χατζηδάκης: Μήνα-μήνα οι αποφάσεις για τα καύσιμα και μείωση 30% στο ρεύμα σε βάθος τριετίας
Προγράμματα εξοικονόμησης και αντλίες θερμότητας
Μετά τα 1,6 δισ. ευρώ που διοχετεύθηκαν σε 260.000 δικαιούχους τα προηγούμενα χρόνια, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο ενεργοποιεί πόρους 2,1 δισ. ευρώ. Από αυτό το ποσό, 1,7 δισ. ευρώ προορίζονται για ενεργειακή αναβάθμιση σπιτιών, αλλαγή θέρμανσης και νέους θερμοσίφωνες. Το σχέδιο περιλαμβάνει δωρεάν πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης για 200.000 σπίτια, μητρώο ενεργειακής στήριξης, αυξημένο επίδομα θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους και γραφεία ενημέρωσης μίας στάσης για ευάλωτες οικογένειες και πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Μέσω της ρήτρας διαφυγής διατίθενται 200 εκατ. ευρώ για 32.000 αντλίες θερμότητας και 68.000 ηλιακούς θερμοσίφωνες, με την επιδότηση να φτάνει το 50% και να σκαρφαλώνει στο 55% για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Στις περιοχές δίκαιης μετάβασης, τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, το ποσοστό ενίσχυσης αγγίζει το 60%, μοιράζοντας 49,8 εκατ. ευρώ σε 10.000 δικαιούχους. Την ίδια ώρα, τα προγράμματα «Ηλέκτρα» και «Φοίβος», ύψους 160 εκατ. ευρώ για σχολεία και δημόσια κτίρια, εντάσσονται οριστικά στη ρήτρα διαφυγής για να προχωρήσει η κατασκευή τους.
Νέες ρυθμίσεις για αυτοκατανάλωση και φωτοβολταϊκά μπαλκονιού
Το προσεχές διάστημα τίθεται σε εφαρμογή το απλοποιημένο πλαίσιο αυτοκατανάλωσης. Η μεταρρύθμιση επιτρέπει την τοποθέτηση συστημάτων αποθήκευσης χωρίς έγχυση ενέργειας στο δίκτυο, ενώ οι δήμοι θα εισπράττουν το οικονομικό όφελος απευθείας με τη μορφή έκπτωσης στον λογαριασμό ρεύματος. Προβλέπεται επίσης η κατασκευή σταθμών αυτοκατανάλωσης από τρίτους επενδυτές και η ανάπτυξη σχημάτων συλλογικής αυτοκατανάλωσης σε πολυκατοικίες. Τέλος, θεσπίζονται σαφείς προδιαγραφές για τα φωτοβολταϊκά συστήματα σε μπαλκόνια με ισχύ έως 800 W, επιτρέποντας σε μεμονωμένα διαμερίσματα να μειώσουν άμεσα το τελικό κόστος ρεύματος.